galerie
100

Tesssa de Swart

Verf als Materie

Vernissage op dinsdagavond 13 oktober Zaal open vanaf 20:00 uur.

Verf als materie. (door Aja Waalwijk)

Van maandag 5 t/m zaterdag 31 oktober stelt dichteres, beeldend kunstenaar en performer Tessa de Swart (1984) schilderijen en tekeningen tentoon in Zaal 100 (De Wittenstraat 100). Voorts neemt ze op dinsdagavond 13 oktober tijdens de jazz-avond deel aan een improvisatiesessie met Joost Buis en Ab Baars. Zittend op de grond en omringd door gedichten die ze deels voordraagt, krast ze lijnen en schildert ze kleurvlakken, abstracte vormen, materiële onderwerpen en woorden. Tessa: 'Tijdens deze performance werk ik in eerste instantie niet vanuit emoties, zoals woede of verlangen, maar reageer ik op tonen en klanken. Door te luisteren naar en te reageren op de diepgaande jazz van Joost en Ab probeer ik de grenzen van de vrijheid in mijn beeldtaal en in mijn werkwijze te onderzoeken'.

Tessa: 'Taal zit altijd in mijn schilderijen. Woord en beeld sluiten op elkaar aan en gaan in elkaar op. Zonder taal is het minder zeggend. Heel letterlijk. Taal maakt het beeld krachtiger. Soms schrijf ik achterstevoren of in spiegelbeeld en ook structuur speelt een belangrijke rol'. Zo zijn op een voornamelijk rood beschilderd vel papier met moeilijk te ontcijferen tekstfragmenten, drie witte paarden in volle draf afgebeeld. Volgens Tessa galopperen ze door het veld van voelen en denken. Op haar doeken zijn woorden en zinnen als te volgen paden door een landschap van kleur. Deels te volgen, want meerdere half overgeschilderde teksten maken het tevens een reis vol gedachtesprongen. Tessa heeft het over gedachtesporen die evenals voetstappen ook weer kunnen verdwijnen. Op haar serie 'Grote Zee Schilderijen' zijn er teksten als waren het brieven die de zee als golven in zich draagt. Haar gedichtenbundel 'Brieven aan de Zee' maakt de dialoog compleet. Tessa: 'De Zee is mijn grote liefde. Hij komt voor in mijn gedichten en beelden; zeegezichten die tegelijkertijd innerlijke landschappen zijn. De kleuren, woorden en bewegingen op het doek zijn in samenspel met de gedichten en verhalen die ik voordraag. Ik wilde echt in de zee. Ik kan wel zwemmen maar had een fobie, vanwege vissen die ik extreem eng vond. Daarom durfde ik de zee niet in. Ik zag de zee en begon het te tekenen. Het duurde vooralsnog een half jaar voordat ik erin durfde.'

Het ritme van haar geschilderde gedichten gaat over in het ritme van de dans-, arm- en handbewegingen die ze met verf in beeld brengt. Tessa: 'Ik heb het bewegen nodig, het fysieke, de directe emotie. Het komt allemaal uit mijn gevoelswereld. Ik knal het er eerst op. Daarna werk ik door om balans te brengen. Dan ga ik er over nadenken, kijken of ik niet te ver ga, in de zin dat de kracht eruit gaat. Als dat gebeurt moet ik er weer opnieuw tegenaan om de juiste dynamiek te voelen. Het is een combinatie van persoonlijke energie, realistische uitgangspunten en compositie. In 2024 kwam ik in contact met de jazzmuziek van Joost Buis. Ik was onmiddellijk razend enthousiast met deze voor mij totaal nieuwe muziek. We hebben daarna een muzikale poëzieperformance uitgevoerd waarbij mijn gedichten en brieven aan de zee de basis vormen. De uitvoering is door improvisatie steeds weer anders. Stem en trombone versterken elkaar, gaan in elkaar op of juist dwars tegen elkaar in. Zo ontstaat een dynamisch samenspel. Ab Baars inspireert mij evenzo. Ik heb het afgelopen anderhalf jaar veel naar zijn album Carrousel geluisterd en door te reageren op zijn muziek heel wat tekeningen en schilderijen gemaakt.

Mijn gevoelswerelden gaan alle kanten op. Ook kleuren zijn uitingsvormen die emoties brengen. Als oranje neigt naar rood, in welke zone zit je dan? Oranje heeft een heel andere betekenis dan rood. Rood is het tekencliché voor passie en vuur, bijna richting gevaar. Zwart absorbeert angst. Mijn schilderij Zwarte Maan toont de maan als het punt waarin alle angsten verdwijnen. Blauw is het water, de zee, de hemel, de koelte, het hoofd. Als je gaat denken komt er ook iets blauws. Groen is het opladen. het hart en de natuur, bezinning, kracht en rust. Rose en groen hebben dezelfde golflengte. Ik gebruik weinig groen. Heb daarom ook bewust een groen schilderij gemaakt, want Ik wil alle kleuren gebruiken. Het zoeken naar balans is mijn waarheid van veel kleuren. Er zijn zoveel lagen. Alles verandert de hele tijd'.

Van 2001 tot 2004 studeerde Tessa de Swart aan het Grafisch Lyceum te Rotterdam en deed van 2004 tot 2008 de opleiding autonome beeldende kunst aan Kunstacademie St. Joost te Breda. Ze exposeerde o.a. in Museum de Lakenhal te Leiden (2016), nam deel aan het podium project bij Stedelijk Museum Breda (2019) en van 2014 tot 2024 werden haar teksten uitgezonden door npo radio 2. Nu zijn ze te horen bij Magical Mystery Tour op radio 5. Zie ook: https://tessadeswart.com

Vernissage op dinsdagavond 13 oktober Zaal open vanaf 20:00 uur